Motorinde Küresel Arz Krizi: Türkiye'de Fiyat 100 Liraya Dayandı
Körfez ülkeleri ve Rusya'dan kaynaklanan arz kayıpları, küresel motorin piyasasında ham petrolden bağımsız bir sıkışıklığa yol açtı. Kullanıma hazır motorin arzındaki azalma uluslararası ürün fiyatlarını ve rafineri marjlarını yükseltirken, Türkiye gibi ithalata bağımlı ülkelerde pompa fiyatları üzerindeki baskıyı artırdı.
Uluslararası Enerji Ajansının (IEA) eylül ayı Petrol Piyasası Raporu'na göre, Körfez ülkelerinin net motorin ve gaz yağı ihracatı ağustosta günlük ortalama 390 bin varile geriledi. Bu miktar, savaş öncesi seviyenin dörtte birinin biraz üzerinde kaldı.
Rusya'daki rafineri kesintileri de tabloyu ağırlaştırdı. Körfez ülkeleri ile Rusya'nın toplam net dizel ve gaz yağı ihracatı, ağustosta şubat ayına göre günlük 1,6 milyon varil azaldı.
Hürmüz Motorin Arzını Da Vurdu
Hürmüz Boğazı'ndaki kesinti rafine ürünlerin küresel ticaretini de etkilerken akışın ciddi şekilde yavaşlaması, Körfez rafinerilerinden Asya, Avrupa ve Afrika'ya gönderilen motorin, jet yakıtı ve LPG sevkiyatlarını sekteye uğratıyor. Bu nedenle motorindeki fiyat artışı ürün arzının azalmasına, motorin fiyatlarının petrolden daha hızlı yükselmesine neden olabiliyor.
Abd'de 6 Doları Aştı, Avrupa'da 2,4 Euroya Çıktı
Arz sıkışıklığı dünyanın farklı bölgelerinde pompa fiyatlarına yansıdı. Almanya ve Fransa'da 27 Şubat'ta litre başına yaklaşık 1,8 euro olan motorin, eylül ortasında 2,4 euro seviyesine yükseldi.
ABD'de ise 28 Şubat'ta 3,75 dolar olan galon fiyatı, 11 Eylül'de ilk kez 6 doların üzerine çıktı.
Rafineri Marjları Rekor Seviyede
Motorin fiyatlarının ham petrolden daha hızlı yükselmesi rafinerilerin bu üründen elde ettiği marjları da büyüttü.
ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA) verilerine göre, 2026'nın ikinci çeyreğinde motorin ve jet yakıtı rafineri marjları geçen yılın aynı dönemine kıyasla iki kattan fazla arttı. IEA da Atlantik Havzası'ndaki rafineri marjlarının ağustosta rekor seviyeye ulaştığını bildirdi.
Türkiye'de Motorin 100 Lira Civarına Çıktı
Küresel sıkışıklığın etkisi Türkiye'de de hissediliyor. Şubat sonunda 60-62 lira seviyesinde bulunan motorinin litre fiyatı eylül ayında 100 lira civarına çıktı. Türkiye'deki fiyatların hesaplanmasında Akdeniz piyasasındaki motorin fiyatları referans alınırken, döviz kuru da doğrudan etkili oluyor. Buna ÖTV, dağıtıcı ve bayi marjları, nakliye maliyetleri ile KDV eklenerek pompa fiyatı oluşuyor.
Türkiye'nin motorin ihtiyacının yaklaşık yüzde 53'ü yurt içi üretimle karşılanırken, kalan yüzde 47'lik bölüm ithal ediliyor. Bu nedenle uluslararası piyasadaki arz kaybı ve fiyat artışları Türkiye'deki motorin fiyatlarına daha doğrudan yansıyor.
Küresel fiyat hareketlerinin tüketici üzerindeki etkisini sınırlamak amacıyla 5 Mart'ta yeniden devreye alınan Eşel Mobil sistemi ise uluslararası fiyat artışlarının pompaya yansımasını vergiler üzerinden sınırlamayı amaçlıyor.