Mars'taki Evler Maya Ve Jelatinden Yapılabilir

Harika Pelin Şengül 19 Eylül 2026 10:31

Mars’ta insanların yaşayabileceği yapılar kurmak, yalnızca Dünya’dan malzeme taşımakla mümkün olmayabilir. Bilim insanları bunun yerine Kızıl Gezegen’de bulunan malzemeleri kullanmanın yollarını araştırıyor. Yeni bir çalışma ise bu konuda sıra dışı bir seçenek ortaya koydu: maya ve jelatin.

Hong Kong Bilim ve Teknoloji Üniversitesi’nden araştırmacılar, Mars toprağını yapı malzemesine dönüştürebilecek yeni bir yöntem geliştirdi. Ekip, genetiği değiştirilmiş maya ve jelatini kum ya da parçalanmış kaya ile birleştirerek betona benzeyen hafif ve gözenekli bir malzeme üretti.

Araştırmacılar laboratuvarda bu malzemeyi kullanarak gelecekte Mars’ta kurulabilecek yapıların küçük modellerini de hazırladı.

Maya, Mars Toprağını Birbirine Bağlayabilir

Geleneksel beton üretiminde kum veya taş gibi malzemeleri bir arada tutmak için çimento kullanılıyor. Yeni yöntemde ise çimentonun görevini jelatin ve özel olarak geliştirilen maya üstleniyor.

Araştırmacılar Saccharomyces cerevisiae adlı maya türünün genlerinde değişiklik yaptı. Bu değişikliklerden biri maya hücrelerinin birbirine daha güçlü biçimde tutunmasını sağlıyor. Diğeri ise midyelerin kayalara tutunmasını sağlayan yapışkan proteinlerin üretilmesine yardımcı oluyor.

Bu proteinler, jelatin ile kaya parçaları arasında güçlü bağlar oluşturuyor. Böylece Mars toprağının da benzer yöntemle sağlam bir yapı malzemesine dönüştürülebileceği düşünülüyor.

Mars Koşullarında 3D Baskı Denendi

Ekip, geliştirdiği malzemeyi Mars yüzeyindeki düşük sıcaklık ve düşük basıncı taklit eden laboratuvar ortamında test etti. Araştırmacılar hem 3D yazıcı kullandı hem de malzemeyi kalıplara dökerek farklı üretim yöntemlerini denedi.

Karışım yaklaşık eksi 55 santigrat derecede 48 saat boyunca sertleşti. Bu sırada karışımın içindeki su önce dondu, ardından doğrudan gaz haline geçti. Geriye jelatin, kaya parçaları ve maya proteinlerinden oluşan hafif ancak dayanıklı bir yapı kaldı.

Testlerde malzemenin basınca karşı dayanımı yaklaşık 12 megapaskala ulaştı. Bu değer düşük dayanımlı betonlarla benzer seviyede. Araştırmacılara göre malzeme Dünya’da bir veya iki katlı yapıları taşıyabilecek kadar güçlü. Mars’ın yerçekimi Dünya’nın yaklaşık üçte biri olduğu için aynı malzeme Kızıl Gezegen’de daha yüksek yapılarda kullanılabilir.

Tek Başına Mars Evi Yapmak Için Yeterli Değil

Yeni malzemenin güçlü olması, astronotların doğrudan bu yapılarda yaşayabileceği anlamına gelmiyor. Mars yüzeyindeki yapılar kozmik radyasyona karşı koruma sağlamalı, içeride solunabilir havayı tutmalı ve dışarıdaki düşük basınca dayanmalı.

Bu nedenle araştırmacılar maya ve jelatin temelli malzemeyi tek başına kullanılabilecek bir yaşam alanı olarak görmüyor.

Gelecekteki Mars üsleri birkaç farklı katmandan oluşabilir. Basıncı koruyan hazır modüller, hava geçirmeyen kaplamalar, radyasyona karşı su katmanları ve dışarıda Mars toprağından üretilen dayanıklı yapılar birlikte kullanılabilir.

En Büyük Sorunlardan Biri Radyasyon

Araştırmacıların çözmesi gereken başka sorunlar da bulunuyor. Mars’ın ince atmosferi ve küresel manyetik alanının bulunmaması, yüzeyi yoğun radyasyona açık bırakıyor. Bu ortam mayanın uzun süre hayatta kalmasını zorlaştırabilir.

Bilim insanları gelecekte mayanın genlerini değiştirerek soğuğa, düşük basınca ve radyasyona karşı daha dayanıklı türler geliştirebileceklerini düşünüyor.

Ancak bu durum başka bir soruyu beraberinde getiriyor. Mars koşullarında yaşayabilen ve çoğalabilen Dünya kökenli mikroorganizmalar gezegenin biyolojik olarak kirlenmesine yol açabilir. Bu nedenle araştırmacılar gezegen koruma kurallarının da çalışmanın önemli parçalarından biri olması gerektiğini belirtiyor.

Mars'ta Inşaatın Enerji Ihtiyacını Azaltabilir

Mars’ta yapı üretmek için öne çıkan yöntemlerin çoğu gezegenin yüzeyindeki toprağı yüksek sıcaklıklarda eriterek tuğla veya yapı parçaları üretmeyi hedefliyor. Ancak bunun için yüksek miktarda enerji ve ağır ekipman gerekiyor.

Araştırmacıların hesabına göre maya ve jelatin kullanan yöntem, Mars toprağını eritmeye dayanan yöntemlere kıyasla yaklaşık 10 kat daha az enerji kullanabilir.

Yine de sistem Dünya’dan tamamen bağımsız değil. Büyük yapılar inşa etmek için bazı malzemelerin Dünya’dan Mars’a taşınması gerekecek.

Mayanın önemli avantajlarından biri ise tekrar üretilebilmesi. Mars’a götürülen maya biyoreaktörlerde çoğaltılabilir. Kullanım ömrünü tamamlayan yapı malzemeleri de geri dönüştürülerek yeni yapılarda değerlendirilebilir.

Araştırmacılar şimdi malzemenin uzun süreli dayanıklılığını, ısıyı ne kadar iyi tuttuğunu ve Mars ortamında gerçek ölçekte kullanılıp kullanılamayacağını araştırmayı planlıyor.

Mars için 700 milyon dolarlık kavga: Rocket Lab, NASA'nın kararına karşı çıktıGüncel Etiketler:

• Bilim
• Uzay